Schimmel in de badkamer? Dan klopt de ventilatie niet

Zwarte stipjes in de kitnaad, een muffe lucht als je de deur opendoet, een spiegel die een kwartier beslagen blijft. Bijna iedereen behandelt dat als een schoonmaakprobleem. Dat is het zelden.

Schimmel groeit waar vocht blijft hangen. Zolang de ventilatie niet klopt komt hij na elke schoonmaakbeurt gewoon terug.

Hoeveel vocht komt er eigenlijk vrij?

Een douchebeurt van tien minuten brengt ongeveer een halve liter water als damp in de lucht. Een gezin van vier dat dagelijks doucht produceert zo'n twee liter waterdamp per dag, in een ruimte van een paar kubieke meter.

Dat moet ergens heen. Wordt het niet afgevoerd, dan slaat het neer op de koudste oppervlakken: de spiegel, het raam, de buitenmuur en de kitnaden.

Drie soorten ventilatie

Natuurlijke ventilatie is een rooster of een raam. Dat werkt alleen bij temperatuurverschil en wind, en dus het slechtst op een windstille, milde dag. In de meeste huizen van na 1990 is dit niet meer de hoofdvoorziening.

Mechanische afzuiging is een ventilator die de lucht via een kanaal naar buiten of naar het dak afvoert, en dat is in Nederland veruit het meest voorkomend.

Gebalanceerde ventilatie voert af én blaast in, met warmteterugwinning. Dat zie je vooral in nieuwbouw en na een grondige renovatie.

Wat er meestal misgaat

De ventilator draait wel, maar zuigt niets. Doe de test met een velletje wc-papier tegen het rooster: blijft het niet vanzelf plakken, dan is de afzuiging onvoldoende. Meestal zit het filter of rooster dicht, ligt er een geknikte slang op zolder, of is de ventilator simpelweg te licht voor de lengte van het kanaal.

Of hij staat te kort aan. Een ventilator die uitgaat op het moment dat het licht uitgaat haalt maar een fractie van de damp weg, want de piek in luchtvochtigheid komt ná het douchen. Een naloopschakelaar van een kwartier lost dat op, en een ventilator met een vochtsensor doet het nog beter.

Er kan geen lucht bij. Dit is de meest onderschatte oorzaak. Een afzuiger kan alleen lucht wegvoeren als er ergens lucht bij kan, en zit er geen roostertje in de deur en sluit die strak op een dorpel, dan trekt de ventilator vacuüm en verplaatst hij vrijwel niets. De oplossing is bijna gênant simpel: een spleet van een centimeter onder de deur.

En de deur blijft open. Contra-intuïtief, maar een badkamerdeur die na het douchen openstaat verspreidt de damp door de rest van het huis. Je verplaatst het probleem naar de slaapkamer, waar het neerslaat op de koudste buitenmuur. Vaak achter een kast, en dan zie je het pas als het te laat is.

Wat je zelf kunt doen

Maak het rooster schoon: klik het los, zuig het uit, was het af. Bij de meeste ventilators zit daar binnen een jaar een vilt van stof en zeepresten op.

Doe daarna de wc-papiertest. Is er geen zuiging, dan is het geen schoonmaakklus meer. Zorg dat er lucht bij kan, laat de ventilator langer draaien, en trek de douchewand even droog. Een trekker langs het glas haalt in tien seconden meer vocht weg dan een uur ventileren.

Wanneer het geen ventilatieprobleem is

Zit de schimmel altijd op precies dezelfde plek, bijvoorbeeld in een hoek of bij de aansluiting met de buitenmuur, dan is dat oppervlak structureel kouder dan de rest en slaat het vocht daar het eerst neer. Isolatie is dan het antwoord en niet ventilatie.

En blijft een plek vochtig zonder dat er gedoucht is, of komt het vocht van onderen, dan lekt er iets.

Bij een verbouwing meteen goed

Ventilatie is bij een badkamerrenovatie het onderdeel waarop het vaakst wordt bezuinigd, omdat je er niets van ziet. Terwijl het bepaalt of je tegelwerk er over tien jaar nog goed uitziet.

Wij zetten er standaard een ventilator in die past bij de kanaallengte en niet alleen bij het volume van de ruimte, met een naloopschakelaar of vochtsensor, een gladde afvoerbuis in plaats van geribbelde flexslang, en luchttoevoer via de deur.

Dat kost een paar honderd euro meer dan de goedkoopste oplossing, en het is de best bestede paar honderd euro in de hele badkamer.